گلستان نماز

پرورش دینی ومذهبی دانش آموزان بدون اجبار و یا تحمیل ، باید در خانه و یا مدرسه صورت گیرد. خانواده در درک بینش صحیح دینی و ارزش های دانش آموزان مهم ترین عمل بوده و مهمترین نقش را دارند و والدین و معلمان در موقعیت های مناسب ، تنها زمینه ساز و هدایتگر هستند بنابراین نباید هیچ ارزش و اعتقاد و اصولی را پیش از اینکه زمینه لازم عاطفی و روانی آن برای دانش آموزان فراهم شده و یا به آن تمایل شده باشد به وی تحمیل کرد.
گرایش به پذیرش ارزش ها و یا دستورات دینی و یافتن بینش صحیح مذهبی تنها در سایه احساس شخصیت و ارزشمندی خویش تحقق می یابد و در مدرسه که ارزش ها پا به عرصه وجود می گذارند ، باید شخصیت  دانش آموزان حفظ شود. وقوف خاشعانه و خاضعانه هر نوجوان در نماز در برابر خداوند متعال به او نیرویی معنوی می بخشد که حس صفای روحی و آرامش قلبی و امنیت روانی را در او بر می انگیزد. چون انسان در نماز با تمام اعضای بدن و حواس خود متوجه خدا می شود و از همه اشتغالات و مشکلات دنیا روی بر می گرداند و به هیچ چیز جز خدا و آیات قرآن که در نماز بر زبان می آورد ، فکر نمی کند.

آرامش و آسودگی خاطر اکسیر همیشه زندگی بشر بوده است و خواهد بود امروز و با وجود گسترش خارق العاده دانش و فناوری این آرامش هنوز گمگشته آدمی است پرورش دینی و مذهبی دانش آموزان بدون اجبار و یا تحمیل باید در خانه و یا مدرسه صورت گیرد که بعد از خانواده مدرسه مهمترین نقش را در درک بینش صحیح دینی و ارزش های دانش آموزان داشته است تمام اندیشمندان و متفکران بزرگ جهان به این امر رسیده اند که نماز و یاد خدا بودن نقطه مهمی در امیدوار بودن افراد معتقد به خدا داشته و از این باور های مذهبی می توان در انواع مختلف درمانها استفاده کرد و تعالیم قرآن به صراحت و با زبانی رسا بیانگر رابطه دوسویه خداباوری و آرامش است آرامش واقعی آنگاه حاصل می شود که قطره به دریا بنگرد و آنکه از عالم بالا آمده خود را در سایه امن او بداند رستگاری بشر و درمان دردهای بی پایان روحی و روانیش ممکن نخواهد شد مگر آنکه اصل خویش را هیچ گاه از خاطر نبرد و بدان مقصد والا ره پوید در این مقاله درصدد آنیم تا به بحث درباره نقش محوری یاد خدا و نماز در بهداشت روانی دانش آموزان و به طور کلی افراد بپردازیم.

تأثیر نماز بر شادابی جسم و روح

هر انسان طبیعی در حدود یک سوم عمر خود را در خواب به سر می برد و تأثیر خواب بر روان و جسم انسان از دانسته های مسلم علم پزشکی است ، به طوری که امروزه تغییرات خواب انسان از پیش آگهی های مهم در زمینه ی ابتلا به بیماری های مهم به شمار می آید. به عنوان مثال در اشخاص مبتلا به افسردگی میزان خواب به طور چشمگیری افزایش می یابد و به ندرت کاهش پیدا می کند. این تغییرات در بیماری های جسمی نیز موثر است. بیش از 60 درصد مراجعه کنندگان به بیمارستان های عمومی در واقع از یک مشکل عمومی در خواب رنج  می برند. به این ترتیب ایجاد بهداشت خواب در واقع یک رکن اساسی در بهداشت روانی و جسمی این افراد به حساب می آید و هر عاملی که در تنظیم بهداشت مؤثر باشد پیشگیری کننده و حتی درمانگر بسیاری از بیماری های جسمی و روانی است. جدیدترین منابع علمی به بیماران توصیه ی بیدار شدن صبحگاهی در یک موقع مشخص را می کنند.
دانش پزشکی در قرن حاضر به وضوح می داند ، اشخاصی که اصطلاحاً یک لب و هزار خنده گفته می شوند ، نسبت به آنان که به اصطلاح با خودشان نیز قهرند و نسبت به زندگی بدبین و عبوس هستند ، بسیار کمتر دچار بیماری های جسمی و روانی می شوند . . .

آرامش و آسودگی خاطر ، اکسیر همیشه زندگی بشر بوده است و خواهد بود. امروز و با وجود گسترش خارق العاده دانش و فناوری ، این آرامش هنوز گم گشته آدمی است.
از نظر سازمان بهداشت جهانی ، « بهداشت روانی در درون مفهوم کلی بهداشت قرار دارد و بهداشت یعنی توانایی کامل برای ایفای نقش های روانی و جسمی. آن را « توانایی سازگاری با دیدگاه خود ، دیگران و رویارویی با مشکلات روزمره زندگی » نیز تعریف کرده اند. خانواده در قرن بیست و یکم به آرامش و سلامت روانی ، بیشتر از هر چیزی محتاج است. آمارهای سازمان بهداشت جهانی حاکی از وجود 400 میلیون بیمار روانی ، ناشی از مشکلات فردی ، اجتماعی و استعمال الکل و مواد مخدر است.3  بی جهت نیست که اندیشمندی چون یونگ     می نویسد:

« من حتی تصور می کنم که اختلالات روانی خیلی خطرناک تر از بیماری های واگیر یا زلزله اند. حتی  بیماری های واگیر طاعون و آبله در قرون وسطی به اندازه کشمکش های فکری 1914 یا بعضی ایده آل های سیاسی ، از آن زمان به این طرف ، آدم نکشته اند. »

از دیدگاه دینی ، انسان اصلی خدایی دارد و در جوار رحمت اوست که به آرامش می رسد. پس چه بهتر که در این دریای متلاطم او را بخواند ، آن گونه که غریق گرفتار ، نگران و بی فریاد رس می خواندش.  پژوهش ها و مطالعات فراوانی که در نقاط مختلف دنیا انجام شده مؤید این مدعاست:

·  در پژوهشی درباره 60 دختر دبیرستانی در شهر تهران ثابت شده است که میزان اضطراب کسانی که حداقل روزی نیم ساعت قرآن می خوانند ، یه نحو چشمگیری کمتر از آزمودنی های گروه مقایسه است.

·  در 12 پژوهش که توسط گارتنر و همکارانش در سال 1991 مور بررسی قرار گرفته ، بین اعتقادات مذهبی و خودکشی هم بستگی منفی وجود دارد
مهاتما گاندی رهبر بزرگ هند ، همان که جهان او را به عنوان آزاد کننده هند از یوغ استعمار می شناسد ، طرفدار   « مبارزه منفی » و در راه آزادی هند مشکلات و سختی های فراوانی مشاهده کرد و اگر با خدا ارتباط نداشت ، در مقابل آن همه مشکلات ، فکر خود را از دست می داد و دیوانه می شد. گاندی با وجود جثه کوچک و نحیفش ، استقامتی شگرف داشت وی زمانی به یک دانشمند مشهور غربی گفت: اگر نماز نبود و با خدا ارتباط پیدا  نمی کردم ، به طور حتم سالها بود که دیوانه شده بودم.

من همیشه از نیروی عبادت و دعا مدد گرفتم والا هرگز نمی توانستم در مقابل آن همه مشکلات عظیم پایداری کنم من در تجارب زندگی عمومی و خصوصی خود تلخ کامیهای بسیار سخت داشته ام که مرا دستخوش نا امیدی  می ساخت. اگر توانسته ام بر این نا امیدی ها ، چیره شوم ، به علت دعا و نماز هایم بود.

دعا و نماز را فقط به جهت نیاز و احتیاج شدید روحی می خواندم زیرا اغلب خود را در وضع و حالی می یافتم که احتمالاً بدون نماز و دعا نمی توانستم شادمان باشم هر چه زمان می گذشت اعتقاد من به خدا افزایش می یافت و نیاز من به دعا و نماز بیشتر می شد. بدون نماز زندگی سرد و تهی بود.

به همان اندازه که غذا برای بدن لازم است دعا و نماز نیز برای روح ضرورت دارد. در واقع آن قدر که دعا و نماز برای روح لازم است غذا برای بدن ضرورت ندارد ، زیرا اغلب لازم است برای سلامتی بیشتر گرسنه بمانیم و از غذا خوردن خودداری کنیم ، اما در مورد دعا و نماز چنین نیست. این از دعا و نماز برای من حاصل شده است.

و نیز زیباتر می گوید: عبادت راز پیروزی یک مرد بزرگ است.

و از گفته های دیگر پیشوای مردم هند است که:

چون من به خدا ایمان دارم ، به دعا نیز ایمان دارم ، این مطمئن ترین راه آگاهی بر وجود خدا و احساس حضور اوست ، معنی و نیرو و پاداش نماز و دعا همین است.

سیرل برت ، روانشناس انگلیس نظریه ویلیام جیمز را درباره تأثیر نماز مورد تأکید قرار داده و گفته است:

ما به واسطه نماز می توانیم وارد انبار بزرگی از نشاط عقلانی شویم که در شرایط عادی یا رای وصول بدان را نداریم.

درباره وضو هم باید گفته شود که وضو به عنوان مقدمه نماز ، نه تنها موجب تطهیر جسم از آلودگیها می شود ، بلکه تطهیر روح را در بر می گیرد. با وضو مؤمن احساس می کند جسم و روحش از آلودگی گناهان و لغزشها پاک شده است. این احساس پاکی و طهارت جسمی و روحی انسان را برای ارتباط معنوی با خداوند و ورود به حالت آرام سازی جسمی و روحی در نماز ، آماده می سازد.

نتیجه گیری عبادت و پرستشگری در اعماق فطرت بشر ریشه دارد ، عشق به معبود یکتا با وجود انسان آمیخته است ، انسان نیاز به انس به معبود و آرامش در سایه او دارد تنها مأمن و پناهگاه انسان بهنگام خطر ، دامن کبریایی حضرت پروردگار است. بررسی و مطالعه تاریخ آفرینش انسان ، نمایشگر این حقیقت است که همزمان با آفرینش و پیدایش انسان ، نیایش و نماز نیز تولد یافته است به زبان دیگر انسان در برخورد با حوادث ناگوار ، نیایش و نماز را شناخت ، در قرن حاضر ، دانشمندان و متفکران به طور گسترده و بیشتر درباره نماز و نیایش بحث می کنند و سخن از نیایش ، ارتباط معنوی با خدا و دعاو . . . بر زبان می آوردند آنان خود اذعان می کنند که نیایش می کنند ، نماز می خوانند و در مشکلات زندگی چنگ به ریسمان محکم دعا  می زنند. روانشناسان امروزه به این نتیجه رسیدند که توجه به خدا و نماز موجب رفع بسیاری از گرفتاری ها و درمان امراض می گردد بسیاری از مرض ها در محیط هایی که دعا و نیایش در آنجا و جود دارد رخنه نمی کند آنها از درمان بیمارانی که مأیوس و ناامیدند و قدرت تطبیق و سازگاری اجتماعی را از دست داده اند درمانده می شوند از این رو به این بیماران توصیه می کنند که به معابد رفته و دعاو نیایش کنند زیرا روح بی قرار و متلاطم سرانجام باید به چیزی دل بندد و به اصل و مبدأ تعلق گیرد و زندگی بر او سخت و در کامش تلخ و غیر قابل تحمل خواهد بود بنابراین نماز رابطه مستقیم با بهداشت روانی دانش آموزان و افراد دارد زیرا که تأثیر آن در بهداشت خواب و شاد شدن جسم و روح انسان و تأثیر آن بر آرامش عضلات انسان امری است غیر قابل انکار تا آنجا که قرآن کریم تأکید می کند که با یاد خدا دلها آرام می گیرد.

منبع :مجتمع آموزشی فرهنگی دكتر حسابی